Ból w okolicy ucha, trzaski przy poruszaniu żuchwą czy ograniczenie otwierania ust nie zawsze mają tę samą przyczynę. Przy ustalaniu źródła dolegliwości lekarz bierze pod uwagę ich rodzaj, nasilenie oraz przebieg. Znaczenie ma również to, czy objawy pojawiły się po urazie, czy rozwijały się stopniowo. Dowiedz się, w jakich sytuacjach lekarz zleca RTG stawów skroniowo-żuchwowych.

Kiedy ból, trzaski i blokowanie żuchwy wymagają RTG?

Podczas konsultacji lekarz pyta, kiedy pojawia się ból, czy otwieranie ust jest utrudnione oraz, czy żuchwa okresowo się blokuje. Zwraca też uwagę na to, czy objawy dotyczą jednej strony, nasilają się podczas poruszania nią albo zaczęły się po urazie. Pojedyncze trzaski bez bólu i ograniczenia ruchomości zwykle nie są jeszcze powodem do wykonania zdjęcia. Lekarz najpierw sprawdza zakres i tor ruchu, bolesność okolicy stawów oraz mięśni żucia. RTG stawów skroniowo-żuchwowych może zlecić wtedy, gdy chce ocenić położenie żuchwy w stawie albo ustalić, czy doszło do zmian kostnych. Badanie bywa też potrzebne przy podejrzeniu zwichnięcia lub podwichnięcia, zwłaszcza gdy po urazie pojawia się nagłe ograniczenie ruchu albo trudność z domknięciem ust. Jeśli dolegliwości towarzyszą wadzie zgryzu albo występują podczas leczenia ortodontycznego, ortodonta może zlecić obrazowanie, gdy potrzebuje ocenić położenie żuchwy i struktury kostne stawów.

Co pokazuje RTG przy otwartych i zamkniętych ustach?

W badaniu wykonuje się RTG stawów skroniowo-żuchwowych przy zamkniętych i otwartych ustach, aby zobaczyć, jak zmienia się ustawienie żuchwy podczas ruchu. Lekarz porównuje położenie jej głowy przy zamknięciu ust z pozycją przy szerokim otwarciu. Dzięki temu można ocenić zakres ruchu w obrębie stawu i wychwycić ewentualne ograniczenia. Klasyczne RTG pokazuje przede wszystkim struktury kostne, dlatego przy podejrzeniu przemieszczenia krążka stawowego lekarz może skierować pacjenta na rezonans magnetyczny.

Jakie zmiany kostne można zobaczyć na zdjęciu RTG?

RTG stawów skroniowo-żuchwowych pozwala ocenić zmiany kostne, w tym kształt głowy wyrostka kłykciowego i część nieprawidłowości związanych ze zwyrodnieniem. Przy zmianach zwyrodnieniowych na obrazie mogą być widoczne między innymi spłaszczenie powierzchni stawowej, sklerotyzacja podchrzęstna, nadżerki czy osteofity. Dla pacjenta oznacza to, że lekarz może zauważyć m.in. odmienny zarys kości, jej miejscowe zagęszczenie albo wyrośla kostne powstające w przebiegu zwyrodnienia. Zdjęcie RTG wykorzystuje się też po urazach, gdy trzeba sprawdzić, czy nie doszło do złamania lub deformacji w obrębie wyrostka kłykciowego. Nie każdą nieprawidłowość da się jednak dobrze zobaczyć na klasycznym obrazie dwuwymiarowym. Jeśli lekarz podejrzewa drobne zmiany kostne albo potrzebuje dokładniej obejrzeć kości tworzące staw, może zlecić CBCT lub TK.

Co daje porównanie prawego i lewego stawu na RTG?

Podczas otwierania ust oba stawy skroniowo-żuchwowe pracują jednocześnie. Na zdjęciu RTG lekarz ocenia położenie głów żuchwy po prawej i lewej stronie oraz zakres ich przemieszczenia. Wyraźna różnica między oboma stawami może towarzyszyć zbaczaniu podczas otwierania ust albo nierównemu przebiegowi ruchu. Po urazie ich porównanie pomaga również sprawdzić, czy widoczna nieprawidłowość dotyczy jednego stawu. Taka różnica nie zawsze świadczy jednak o chorobie. Z tego powodu wynik RTG trzeba zestawić z objawami oraz badaniem ruchomości. Dopiero wtedy można ocenić, czy odmienny obraz prawego i lewego stawu ma związek z dolegliwościami pacjenta.

Jeśli objawy ze strony stawu skroniowo-żuchwowego utrzymują się lub nawracają, najlepiej skonsultować je ze stomatologiem. To lekarz zdecyduje, czy w danym przypadku RTG stawów skroniowo-żuchwowych będzie właściwym badaniem, czy potrzebna jest dokładniejsza metoda obrazowania.