Ścieranie zębów zwykle rozwija się stopniowo, dlatego pierwsze zmiany łatwo przeoczyć. Z czasem brzegi mogą stać się krótsze, a powierzchnie bardziej płaskie, zmieniając wygląd uzębienia. Przyczyna takiego zużycia nie zawsze jest oczywista, dlatego podczas badania sprawdza się również sposób, w jaki zęby stykają się przy zagryzaniu i ruchach żuchwy. Wyjaśniamy, jaki związek może mieć z tym wada zgryzu.

Które nieprawidłowości zgryzu zwiększają ryzyko starcia szkliwa?

Przy zgryzie głębokim ślady starcia mogą pojawiać się na dolnych siekaczach oraz po wewnętrznej stronie górnych zębów przednich. Przy zgryzie krzyżowym ślady starcia mogą być widoczne po jednej stronie łuku albo na pojedynczych zębach bocznych. W przypadku ustawienia brzeg do brzegu najbardziej narażone są krawędzie siekaczy, ponieważ górne i dolne zęby przednie stykają się bezpośrednio. Miejscowe ślady zużycia mogą pojawiać się także przy dużych stłoczeniach, rotacjach lub wyraźnym wychyleniu pojedynczego zęba. Nie każda z tych nieprawidłowości oznacza jednak, że szkliwo będzie zużywać się szybciej. Ryzyko rośnie wtedy, gdy z powodu nieprawidłowego ustawienia zęby stykają się ze sobą w niewłaściwy sposób podczas zagryzania lub ruchów żuchwy. Dlatego stomatolog albo ortodonta ocenia zwarcie, a nie sam wygląd uzębienia.

W jaki sposób wada zgryzu prowadzi do ścierania zębów?

Podczas zagryzania niektóre zęby mogą stykać się wcześniej albo mocniej niż pozostałe. Ruchy żuchwy na boki lub do przodu powodują dodatkowy kontakt między powierzchniami zębów. Jeśli wciąż obciążane są te same miejsca, szkliwo może zużywać się szybciej. Bruksizm, czyli zaciskanie i zgrzytanie zębami, może dodatkowo nasilać ich ścieranie, jednak same ślady starcia nie świadczą jeszcze o jego występowaniu. Do utraty szkliwa może jednocześnie dochodzić wskutek działania kwasów, np. przy częstym spożywaniu kwaśnych napojów lub refluksie.

Jak rozpoznać zbyt szybkie ścieranie zębów?

Nadmierne ścieranie zębów może być widoczne przede wszystkim na ich brzegach i powierzchniach żujących. Brzegi siekaczy mogą stać się krótsze lub nierówne, a na powierzchniach zębów bocznych mogą pojawiać się wyraźne spłaszczenia. Uwagę powinny zwrócić także kolejne wyszczerbienia oraz wyraźnie większe starcie zębów po jednej stronie. Przy większej utracie szkliwa może pojawić się nadwrażliwość, zwłaszcza jeśli odsłoni się zębina. Pojedynczy ślad starcia nie oznacza jeszcze, że zęby ścierają się zbyt szybko. Znaczenie ma to, czy z czasem stają się wyraźnie krótsze albo pojawiają się nowe uszkodzenia. Jeśli pojawiają się one w tych samych miejscach, przed kolejną odbudową trzeba ustalić przyczynę ścierania.

Czy leczenie wady zgryzu może zatrzymać dalsze ścieranie zębów?

Leczenie wady zgryzu może ograniczyć dalsze ścieranie zębów, jeśli przyczyną problemu jest ich nieprawidłowe ustawienie i wynikające z niego przeciążenia. Przed rozpoczęciem leczenia trzeba jednak ustalić, co odpowiada za utratę szkliwa, ponieważ podobne zmiany mogą mieć związek również z bruksizmem lub działaniem kwasów. Jeśli problem wynika ze zgryzu, leczenie ortodontyczne służy takiemu ustawieniu zębów, aby podczas zagryzania i ruchów żuchwy nie dochodziło do nadmiernego obciążania wybranych miejsc. Starte lub wyszczerbione zęby mogą dodatkowo wymagać odbudowy, której zakres zależy od ilości utraconych tkanek.

Jeżeli brzegi zębów wyraźnie się skracają lub kolejne wyszczerbienia powstają w tych samych miejscach, dobrze zgłosić to podczas konsultacji stomatologicznej. Im wcześniej zostanie ustalona przyczyna ścierania, tym łatwiej ograniczyć dalszą utratę tkanek zęba i zaplanować potrzebne leczenie.