Pęknięcie może powstać po urazie, nagryzieniu pokarmu albo wskutek wielokrotnych przeciążeń zgryzowych. Dolegliwości bywają krótkie i pojawiają się wyłącznie podczas jedzenia, dlatego źródło bólu trudno wskazać. Jak rozpoznać pęknięty ząb w takiej sytuacji? Wyjaśniamy, które sygnały wzbudzają podejrzenie i jak stomatolog sprawdza ich przyczynę.

Jak boli pęknięty ząb?

Podczas gryzienia części korony pękniętego zęba przemieszczają się i drażnią zębinę lub miazgę. Wywołuje to krótki, ostry ból, zwłaszcza podczas zwalniania nacisku. Dolegliwość występuje niekiedy tylko podczas nagryzania jednym guzkiem, dlatego pacjent potrafi wskazać stronę szczęki, lecz nie zawsze konkretny ząb. Głębsza szczelina zwiększa reakcję na zimne lub gorące napoje, a także na słodkie produkty. Objawy mogą zanikać na kilka dni i wracać podczas jedzenia twardszego pokarmu. Naszym zdaniem taki powtarzalny schemat ma większą wartość diagnostyczną niż pojedynczy epizod nadwrażliwości, choć rozpoznanie wymaga badania w gabinecie stomatologicznym.

Czy pęknięty ząb zawsze jest widoczny?

Na powierzchni pękniętego zęba czasem widać cienką, ciemniejszą linię przebiegającą przez szkliwo lub wypełnienie. Wyraźniejszym sygnałem jest odłamany fragment, ostra krawędź wyczuwalna językiem albo część korony, która porusza się pod naciskiem. Rysa ograniczona do szkliwa bywa linią spękania i nie musi oznaczać głębokiego uszkodzenia. Szczelina biegnąca w stronę korzenia może natomiast kryć się pod dziąsłem. Wtedy stomatolog bierze pod uwagę miejscowy obrzęk, przetokę, krwawienie z wąskiej kieszonki albo ruchomość fragmentu. Objawy powstałe po uderzeniu lub nagłym złamaniu korony wymagają pilnej oceny stomatologicznej, ponieważ uszkodzenie może się rozszerzać pod obciążeniem.

Z czym można pomylić objawy pękniętego zęba?

Podobny ból podczas jedzenia wywołuje próchnica, zwłaszcza gdy ubytek odsłania zębinę. Utrzymująca się reakcja na temperaturę i samoistne pulsowanie sugerują zapalenie miazgi. Po założeniu plomby ból bywa skutkiem zbyt wysokiego wypełnienia, przez które jeden ząb przejmuje nadmierny nacisk. Z kolei nieszczelność odbudowy umożliwia przenikanie bodźców termicznych i bakterii. Zapalenie tkanek wokół korzenia zwykle wiąże się z tkliwością na opukiwanie, lecz podobny objaw występuje też w pękniętym zębie. Ból promieniujący do szczęki bywa mylony z chorobą zatok, dolegliwościami ucha albo stawu skroniowo-żuchwowego. W naszej ocenie miejsce odczuwania bólu łatwo wprowadza w błąd, ponieważ jego źródło może leżeć w sąsiedniej strukturze.

Jak dentysta potwierdza pęknięcie zęba?

Dentysta ustala, kiedy pojawia się ból i czy ząb był leczony lub uległ urazowi. Potem ogląda koronę w powiększeniu i oświetla ją z kilku stron, szukając przerw w przechodzeniu światła przez tkanki. Podczas testu nagryzania stomatolog obciąża kolejne guzki i sprawdza, który ruch odtwarza ból. Bada także reakcję zęba na zimno lub bodziec elektryczny oraz mierzy kieszonki dziąsłowe. Jeżeli wyniki wskazują na nieodwracalne zapalenie albo martwicę miazgi, dalsze postępowanie może obejmować leczenie kanałowe. RTG zęba ukazuje tkanki wokół korzenia i zmiany w kości, lecz linia szczeliny bywa niewidoczna ze względu na kierunek promieniowania. Tomografia dostarcza dodatkowych informacji o korzeniu i ubytku kości, lecz też nie rozstrzyga każdego przypadku. Dentysta ustala więc rozpoznanie na podstawie kilku badań, czasem także oględzin po usunięciu starego wypełnienia.

Pęknięty ząb można podejrzewać, gdy krótki, ostry ból powtarza się podczas nagryzania lub zwalniania nacisku, a reakcje na temperaturę pojawiają się nieregularnie. Widoczna linia ułatwia rozpoznanie, lecz jej brak nie wyklucza uszkodzenia. Zakres pęknięcia i stan miazgi ustala stomatolog na podstawie kilku badań, ponieważ jeden objaw ani prawidłowy obraz RTG nie przesądzają o stanie zęba.