Jakiś czas temu przeszedłeś leczenie kanałowe, a teraz ten sam ząb zaczął boleć. Obawiasz się, że stomatolog będzie musiał go usunąć? Podczas wizyty kontrolnej lekarz bada bolący ząb, ustala źródło dolegliwości oraz sprawdza stan korzeni i otaczających je tkanek, zanim zaplanuje dalsze postępowanie. Wyjaśniamy, czy można wykonać leczenie kanałowe drugi raz.

Na czym polega ponowne leczenie kanałowe?

Podczas pierwszego leczenia endodontycznego stomatolog usuwa miazgę, oczyszcza kanały i wypełnia je odpowiednim materiałem. Re-endo bywa trudniejsze. Procedura ponownego leczenia kanałowego rozpoczyna się od otwarcia zęba i odzyskania dostępu do jego wnętrza. Niekiedy trzeba w tym celu zdjąć koronę protetyczną albo usunąć wypełnienie i wkład umieszczony w kanale. Następnie dentysta usuwa stary materiał, sprawdza przebieg całego systemu kanałowego oraz szuka przestrzeni, które mogły zostać wcześniej pominięte. Kanały są ponownie opracowywane, płukane środkami dezynfekującymi i szczelnie wypełniane. Ostatnim etapem jest odbudowa zęba, która chroni jego wnętrze przed ponownym przedostawaniem się drobnoustrojów z jamy ustnej.

Jakie objawy mogą wskazywać na potrzebę re-endo?

Pytanie zasadnicze brzmi, co się takiego stało, że pacjent wymaga ponownego leczenia kanałowego. Otóż stan zapalny mógł utrzymywać się mimo pierwszego zabiegu albo rozwinąć drugi raz po pewnym czasie. Przyczyną bywają bakterie pozostawione w pominiętym lub niedostatecznie oczyszczonym kanale, zbyt krótkie albo nieszczelne wypełnienie oraz przedostanie się drobnoustrojów do wnętrza zęba przez nieszczelną odbudowę. W okolicy korzenia czasem pojawia się obrzęk, ropień albo przetoka, przez którą wydostaje się treść ropna. Zmiana zapalna czasami rozwija się bez dolegliwości i lekarz wykrywa ją dopiero na zdjęciu RTG zęba podczas kontrolnej wizyty. Same objawy nie przesądzają o potrzebie re-endo, ponieważ podobne dolegliwości mogą towarzyszyć pęknięciu korzenia, chorobie przyzębia lub przeciążeniu zęba. Stomatolog ustala ich przyczynę na podstawie badania oraz diagnostyki obrazowej.

Jak stomatolog ocenia możliwość ponownego leczenia zęba?

Oprócz wspomnianego RTG dentysta bada koronę zęba, dziąsło i tkanki przyzębia. Sprawdza on jego ruchomość, reakcję na opukiwanie i nagryzanie oraz głębokość kieszonek dziąsłowych, ponieważ nieprawidłowy wynik może wskazywać m.in. na pęknięcie korzenia. Lekarz ocenia również szczelność dotychczasowej odbudowy i ilość zachowanych tkanek, od których zależy możliwość zrekonstruowania zęba po re-endo. Jeśli obraz dwuwymiarowy nie pozwala rozpoznać przebiegu kanałów lub rodzaju powikłania, stomatolog może zlecić tomografię CBCT. Badanie pomaga rozpoznać perforację, resorpcję, nietypową budowę korzeni oraz przeszkody utrudniające dostęp do ich wnętrza. Podczas kwalifikacji lekarz sprawdza także, czy usunięcie wkładu lub odbudowy nie spowoduje nadmiernego osłabienia zęba. Na tej podstawie ocenia możliwość ponownego oczyszczenia kanałów i wykonania szczelnej rekonstrukcji.

Kiedy zęba nie można ponownie leczyć kanałowo?

Pionowe pęknięcie korzenia zwykle przekreśla możliwość zachowania całego zęba, ponieważ szczelina umożliwia bakteriom przenikanie do otaczających tkanek. Przeszkodą może być także znaczne zniszczenie korony lub próchnica sięgająca tak głęboko, że wykonanie szczelnej odbudowy staje się niemożliwe. Stomatolog bierze pod uwagę również rozchwianie zęba, utratę kości i stan przyzębia. Niektóre przeszkody mają natomiast charakter techniczny. Należą do nich wkład trudny do usunięcia, niedrożność kanału, perforacja albo narzędzie znajdujące się w miejscu niedostępnym dla ponownego opracowania. Każdy taki przypadek wymaga osobnej oceny, ponieważ próba usunięcia przeszkody mogłaby osłabić lub uszkodzić korzeń. Jeśli re-endo ani chirurgiczne leczenie endodontyczne nie rokują zachowania zęba, może być potrzebna ekstrakcja.

Leczenie kanałowe można przeprowadzić drugi raz. Zabieg rozważa się, gdy dolegliwości lub wyniki badań wskazują na nawrót infekcji czy nieszczelność wypełnień. Standardowym badaniem jest zdjęcie RTG, natomiast w uzasadnionych przypadkach stomatolog zleca tomografię CBCT. Podczas re-endo dentysta może korzystać z mikroskopu, który ułatwia odnalezienie pominiętych kanałów i opracowanie ich wnętrza.